Paul Celan. Poeta, Ocalony, Żyd

(okładka twarda)
Paul Celan. Poeta, Ocalony, Żyd (okładka twarda)
Liczba stron: 460
Oprawa: twarda
Wydawca: Austeria

Dostępność: Produkt niedostępny

Opis

Paul Celan żył – czy raczej przeżył – poprzez poezję, którą tworzył. Niniejsza książka poszukuje więc sensu jego dzieła-życia. Wyłącznie biograficzne czy jedynie krytycznoliterackie studium zatraciłoby sens losu Paula Celana. Każdego dnia patrzył, jak jego epoka i osobista historia kładą się cieniem na wierszach, które „musiał[y] przejść (jak to powiedział w odniesieniu do języka niemieckiego) przez tysiące mroków śmiercionośnej mowy”1 (tłum. M.T)
Celan urodził się – jak się to wkrótce miało okazać – w niewłaściwym czasie i miejscu. Przyjął swój los, ale nigdy się z nim nie pogodził. Pochodził z rodziny niemieckojęzycznych Żydów, żyjących na jednym z krańców cesarstwa austrowęgierskiego. Rodzina mieszkała w Czerniowcach, stolicy Bukowiny, która znalazła się w granicach Rumunii tuż przed przyjściem Celana na świat w 1920 roku. Po sowieckiej, a następnie niemieckiej okupacji w latach 1940–1941, po okresie pracy przymusowej, deportacji rodziców poety i powrocie Rosjan w 1944 roku, Celan przeniósł się do Bukaresztu, a następnie do Wiednia, by w 1948 roku osiąść w Paryżu. Tam studiował, uczył, tłumaczył, tam ożenił się, tam też zmagał się ze swym językiem macierzystym, tworząc poezję, która „przemyśliwała i wymyślała ten czas”, jak to określił, która „przemyśliwała go do końca”
Sens bycia Paulem Celanem zawiera się w 800 wierszach, które poeta napisał w latach 1939–1970. Jak dotąd ukazały się Gesamelte Werke – „Dzieła zebrane” w języku niemieckim; trzy spośród jego ośmiu tomów poezji doczekały się krytycznych wydań, zawierających datacje i szkice wierszy, nie opatrzonych jednak przypisami. Pojęcie doniosłości tego najważniejszego poety powojennej Europy – który przenicował swoją ojczystą mowę (oraz inne języki), splatającego tradycje literackie, teologię, filozofię, naukę, historię oraz wątki autobiograficzne – jest zadaniem trudnym i wymagającym.
Dzieło Celana domaga się „spotkania” – jak samo pisanie wierszy przez poetę, który „wychodzi całym swym istnieniem naprzeciw językowi”. Aby odbyć to spotkanie, jak sam powiada, „musieliby znaleźć się znów czytelnicy”.4 Po tym, co „stało się” zarówno z ludzkością, jak i językiem w okresie od 1933 do 1945 roku, znaczenie poezji bardziej niż kiedykolwiek wiąże się z „wychodzeniem na przeciw”. Nazywał to „uściskiem dłoni” lub – nieco bardziej ryzykownie – „wiadomością w butelce” (3:186, 177).
Liryka Celana potrzebuje „jakiegoś ty, do którego można się zwrócić”, którym może być sam poeta, jego matka, żona, synowie, ukochana osoba lub przyjaciel, zmarli Żydzi, ich Bóg, Osip Mandelsztam, Nelly Sachs, Rembrandt, Róża Luksemburg, Spinoza, święty Franciszek, królowa Ester, rabin Juda Löw z Pragi, król Lear, roślina lub kamień, jakieś słowo, to Słowo, hebrajska litera bet, Babel, a często coś nieokreślonego, uobecnione jedynie poprzez zaimek du. Pojawia się on około 1300 razy na przestrzeni 30 lat pisania wierszy. „Wsłuchaj się głęboko / Twoimi ustami” – tak kończy się jeden z późnych liryków Celana, a w jego ostatnim wierszu rozbrzmiewa refren du liest – „czytasz”.
Dla czytelnika angielsko [i polskojęzycznego] umieszczono tu przekłady. Tłumacz rezonuje to, co niosą ze sobą słowa poety. Inspiracją i zachętą była dla mnie pasja tłumacza, towarzysząca przez całe życie samemu Celanowi, która przyniosła przekłady Mandelsztama, Szekspira, Dickinson i innych autorów. Moja książka nie wymaga znajomości niemieckiego. W zamian ukazuje niedostrzegalny na ogół proces odczytywania wiersza na nowo.
Na wstępie trzeba zapoznać się ze źródłami, niosącymi dane historyczne, biograficzne, z zakresu historii i teorii literatury, filologii i prozodii, wiodą one bowiem obcojęzyczny wiersz ku naszemu własnemu językowi. Teraz przychodzi kolej na konfrontację możliwości, ciągłe znajdowanie i gubienie właściwego rytmu, dźwięku, podtekstu, wieloznaczności. La poésie ne s’impose plus, elle s’expose („Poezja już nie daje siebie, ale się uwydatnia”), jak powiedział Celan u kresu swojego życia. To samo odnosi się do przekładu. Ukazanie procesu, jaki dokonuje się w tłumaczu, procesu decydowania i zmiany decyzji, ożywia wiersz. I jeszcze powstaje nowy utwór po angielsku [czy po polsku].

Dodatkowe informacje

Autor Felstiner John
Nazwa Paul Celan. Poeta, Ocalony, Żyd
Liczba stron 460
Oprawa twarda
Wydawca Austeria
Tłumacz Opracowanie zbiorowe
Numer wydania I
Język wydania polski
Dystrybutor Platon
Data premiery 22-09-2010
Język oryginału angielski
Rok wydania 2010
Forma książka

Opinie

Oceń ten produkt jako pierwszy

Napisz własną recenzję

Oceniasz: Paul Celan. Poeta, Ocalony, Żyd

Jak oceniasz ten produkt? *

 
1 1 gwiazdka
2 2 gwiazdki
3 3 gwiazdki
4 4 gwiazdki
5 5 gwiazdek
Ocena
  • Limit znaków: